شير شتر؛ طلاي سفيد بيابان

شير شتر تک کوهانه کاملاً سفيد و شبيه شير شتر دو کوهانه است. معمولا وقتي شتران از علوفه هاي سبز تغذيه مي کنند، شيرشان شيرين است، اما برخي مواقع به خاطر تغذيه ي بوته هاي مناطق خشک و بياباني شور مي شود.

 

ويتامين هاي شير شتر:

ويتامين هاي B1، B2، اسيد فوليک و اسيد پانتوتنيک در شير شتر، پايين و محتواي B6 و B12 شير شتر مشابه مقادير موجود در شير گاو مي باشد، اما نسبت به شير انسان بالاتر است.

شير شتر، نياسين و ويتامين C بيشتري نسبت به شير گاو دارد.

 

مواد مغذي موجود در شير شتر:

پروتئين هاي شير شتر اسيدهاي آمينه ي ضروري براي انسان را به ميزان رضايت بخش و حتي بالاتر از ميزان تعيين شده توسط موسسات FAO/WHO/UNU تأمين مي کنند.

شير شتر مي تواند حداقل پروتئين هاي ضروري روزانه ي انسان مخصوصاً اسيدهاي آمينه را تأمين کند، چون نيازهاي انسان در محيط هاي گرم و خشک بر پايه ي کالري کمتري است و پروتئين و آب نقش مهمي دارند، مقادير کمي شير شتر مي تواند نياز انسان را در اين مناطق تامين کند.

کمترين مقدار مورد نياز مواد معدني کلسيم و فسفات، 800 ميلي گرم در روز است که با خوردن 5/2 و 4 فنجان شير شتر، به ترتيب کلسيم و فسفات تأمين مي شود.

همچنين شير شتر حاوي مواد معدني کم مقدار مثل آهن، روي، مس و منگنز مي باشد.

خصوصيات دارويي شير شتر:

شير شتر به صورت خام و به صورت محصولات تخميري براي درمان زخم معده، بي نظمي هاي بدن، اسهال، يبوست، زخم ها و حتي براي افزايش قدرت باروري تخمدان هم به کار رفته است.

شير تخميري shubat در هند، ليبي و قزاقستان براي درمان سل به کار رفته است.

همچنين درمان بيماري هاي سخت معده اي هم با استفاده از شير شتر گزارش شده است.

بيماران داراي هپاتيت نيز بعد از خوردن شير شتر عملکرد بدن شان بهبود پيدا مي کند.

شير شتر همچنين در درمان ديابت موثر بوده است که به دليل حضور پروتئين شبه انسولين در شير شتر مي باشد.

در کشورهاي آفريقايي(مصر، سودان، کنيا و سومالي) اين اعتقاد در بين شتربانان وجود دارد که مرداني که شير شتر مي نوشند، قوي تر، تنومندتر و سريع تر هستند.

به دليل خواص بالاي اين شير، بعضي محققين نام " طلاي سفيد بيابان " را براي آن مطرح کرده اند.

شير پاستوريزه بخوريم يا استريليزه؟

اغلب وقتي براي خريد شير به مغازه يا سوپرماركت‌ هاي بزرگ مراجعه مي ‌كنيم با افرادي مواجه مي ‌شويم كه براي مصرف روزانه، شيرهاي استريليزه يا همان مدت‌ دار را به شيرهاي پاستوريزه ترجيح مي ‌دهند. اين افراد عقيده دارند شيرهاي استريليزه سالم‌ تر هستند و مدت زمان ماندگاري آن ها بيشتر است؟

اما واقعيت اين نيست. امروزه شيرها را به دو روش پاستوريزاسيون و استريليزاسيون به منظور نابودي ميكروب ‌ها و افزايش مدت ماندگاري حرارت ‌دهي مي ‌كنند.

در روش پاستوريزاسيون، ميكروب‌ هاي بيماري زا از بين مي ‌روند ولي ميكروب‌ هاي عامل فساد باقي مي ‌مانند بنابراين مدت زمان ماندگاري اين شيرها در يخچال 2 تا 3 روز است و بعد از اين مدت ميكروب ‌هاي عامل فساد حتي در سرماي يخچال فعال مي ‌شوند و شير را غير قابل مصرف مي ‌كنند.

اما در مقابل و در روش استريليزاسيون به دليل درجه حرارت بالا، تمامي ميكروب‌ هاي بيماري زا و عامل فساد موجود در شير نابود مي‌ شوند(البته اين نابودي صد درصد نيست)‌. بنابراين اين نوع شيرها حتي در خارج ازیخچال 6 ماه قابليت نگهداري دارند.

اما نكته قابل توجه آن است كه به محض بازكردن بسته ‌بندي اين شيرها و تبادل هوايي در آن، شرايط آن ها شبيه به ساير شيرهاي پاستوريزه مي‌ شود و تنها به مدت 2 روز مي ‌توان آن ها را در یخچال  نگهداری کرد

نكته مهم‌ تر آن است كه شيرهاي مدت ‌دار به دليل شدت حرارت بالاي استريليزاسيون در مقايسه با شيرهاي پاستوريزه مواد مغذي بيشتري را از دست مي ‌دهند. به طور معمول در شير پاستوريزه 10 تا 20 درصد پروتئين ‌هاي محلول در شير تخريب مي ‌شوند؛ در حالي كه در شير استريل اين مقدار تخريب به 40 تا 60 درصد مي ‌رسد. همچنين حرارت بالا اثر نامطلوب خود را روي برخي ويتامين‌ هاي حساس به حرارت شير نيز مي ‌گذارد.

ويتامين ‌هاي              ب۶ ب۱ ب۱۲ سی        موجود در شيرهاي استريل تقريبا 5‌/‌1 تا 2 برابر بيشتر از ويتامين ‌هاي شيرهاي پاستوريزه تخريب مي ‌شوند.

معضل ديگر آن كه برخي افراد نيز عادت دارند جهت مصرف شير روزانه خود حتما آن را به صورت گرم ميل كنند. گرم كردن و جوشاندن شيرهاي استريل مي ‌‌تواند از قدرت جذب كلسيم محلول در شير بكاهد و همچنين پروتئين‌ هاي شير را 20 تا 25 درصد منعقد و غير قابل هضم كند.

بنابراين اگر مي‌ خواهيد شير را به صورت روزانه يا ظرف مدت 2 تا 3 روز مصرف كنيد لزوما از شيرهاي پاستوريزه استفاده كنيد.

اين شيرها طعم بهتر و مواد مغذي بيشتري دارند و در مقايسه قابليت هضم بهتري دارند.

نكته ديگر آن كه برخي از فروشندگان به صرف آن كه شيرهاي استريل نياز به يخچال ندارند آن ها را پشت شيشه مغازه و مقابل نور آفتاب نگهداري مي ‌كنند. در اين رابطه بايد دانست شدت نور مي‌‌ تواند تا حدودي روي طعم و مزه اين شيرها تاثير گذاشته و طعم آن ها را ناخوشايند كند.

شدت تابش نور همچنين مي ‌‌تواند روي ماهيت ماده بسته ‌بندي اين شيرها تاثير گذارد اين مواد مي ‌توانند به داخل شير منتشر شده و به راحتي با تركيبات موثره شير واكنش داده و مواد مُخرب و مُضري را در محصول توليد كنند.